ATA SÖZLERİ – M -
Mahkeme kadıya mülk değil. Mal bulunur, can bulunmaz. Mal canın yongasıdır. Mart kapıdan baktırır, kazma-kürek yaktırır. Mart`ta yağmaz, Nisan`da dinmezse sabanlar altın olur. Maşa varken elini ateşe sokma. Mayasız yoğurt çalınmaz (tutmaz). Mazlumun âhı, indirir şahı (yerde kalmaz). Merhametten maraz doğar. Mermer iyi taştan, iyilik iki baştan. Mescide gerek olan meyhaneye haramdır. Meyveli ağacı taşlarlar. [...]
ATA SÖZLERİ – L -
Lâfla peynir gemisi yürümez. Lâf torbaya girmez. Lâtife lâtif gerek. Leyleğin ömrü laklakla geçer. Lodosun gözü yaşlı olur. Lokma çiğnenmeden yutulmaz.
ATA SÖZLERİ – K -
Kaçan balık büyük olur. Kaçanın anası ağlamamış. Kalaylı bakır küflenmez. Kalıp kıyafetle adam, adam olmaz. Kalp kalbe karşıdır. Kanaat gibi devlet olmaz. Kanatsız kuş uçmaz (olmaz). Kanı kanla yumazlar, kanı su ile yurlar. Kara haber tez duyulur. Kardeş kardeşi atmış, yar başında tutmuş. Kardeş kardeşi bıçaklamış, dönmüş yine kucaklamış. Karga, kekliği taklit edeyim demiş; kendi [...]
ATA SÖZLERİ – I-İ -
Irmak kenarına çeşme yapılmaz. Irmaktan geçerken at değiştirilmez. Irz insanın kanı pahasıdır. Isıracak it dişini göstermez. Isırgan ile taharet olmaz. Issız eve it buyruk. İbadet de gizli, kabahat de. İğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batır. İki at bir kazığa bağlanmaz. İki baş bir kazanda kaynamaz. İki cambaz bir ipte oynamaz. İki dinle (bin işit) bir söyle. [...]
ATA SÖZLERİ – H -
Hacı hacı olmaz gitmekle Mekke`ye, dede dede olmaz gitmekle tekkeye. Haddini bilmeyene bildirirler. Hak deyince akan sular durur. Hak gelince, batıl gider. Hak yerde kalmaz. Hak yerini bulur. Hamala semeri yük değildir (olmaz). Hamama giren terler. Haramın temeli olmaz (Haramdan şifa olmaz). Harman dövmek keçinin işi değil. Hastalık sağlık bizim (insan) için. Hatasız kul olmaz. [...]
ATA SÖZLERİ – G -
Gafile kelâm, nafile kelâm. Gammaz olmasa tilki pazarda gezer. Garip kuşun yuvasını Allah yapar. Gâvurun ekmeğini yiyen, gâvurun kılıcını çalar. Gelene git denilmez. Gelen gidene rahmet okutur (Gelen gideni aratır). Gemisini kurtaran kaptan. Gençliğin kıymeti ihtiyarlıkta bilinir (anlaşılır). Gençlikte para kazan (taş taşı), kocalıkta kur kazan (ye aşı). Gidilmeyen yer senin değildir (olmaz). Gidip de gelmemek, gelip [...]
ATA SÖZLERİ – F -
Fakirlik ayıp değil, tembellik ayıp. Fare deliğe sığmamış, bir de kuyruğuna kabak bağlamış. Faydasız baş mezara yaraşır. Fazla mal göz çıkarmaz. Fırsat her vakit ele geçmez. Fukaranın tavuğu tek tek yumurtlar.
ATA SÖZLERİ – E -
Ecel geldi cihana, baş ağrısı bahane. Eceli gelen köpek cami duvarına işer. Eden bulur, inleyen ölür. Eğilen baş kesilmez. Eğreti ata (el atına) binen tez iner. Eğri otur, doğru söyle. Ekmeden biçilmez. Ek tohumun hasını, çekme yiyecek yasını. Elçiye zeval olmaz. El elden üstündür. El el ile, değirmen yel ile. El elin eşeğini Türkü çağırarak [...]
ATA SÖZLERİ – D -
Dağ başı dumansız olmaz Dağ dağa kavuşmaz, insan insana kavuşur Dağ ne kadar yüce olsa yol (onun) üstünden aşar Damlaya damlaya göl olur Danışan dağı aşmış, danışmayan (-ın) yolu şaşmış Darı unundan baklava, incir ağacından oklava olmaz Davul bile dengi dengine çalar Davulun sesi uzaktan hoş gelir Değirmen iki taştan, muhabbet iki baştan Deli deliden [...]
ATA SÖZLERİ – C-Ç -
Cahile söz anlatmak, deveye hendek atlatmaktan zordur. Cambaz ipte, balık dipte gerek. Cana gelecek (kaza-zarar) mala gelsin. Can boğazdan gelir. Can canın yoldaşıdır Can cümleden aziz (dir) Can çıkmayınca huy çıkmaz. Canı yanan eşek attan yürük olur. Cefa çekmeyen sefanın kadrini bilmez. Cennetin kapısını cömertler açar. Cesurun bakışı, korkağın kılıcından keskindir. Cins horoz yumurtada (iken) [...]